Wanneer een vulkaan tot uitbarsting komt kan dit een groot gevaar opleveren voor alles en iedereen in de directe omgeving. Door de geschiedenis heen hebben vulkaanuitbarstingen soms gigantische aantallen slachtoffers geëist. Hieronder staat een tabel met met de dodelijkste vulkaanuitbarstingen uit de moderne geschiedenis:
| Aantal dodelijke slachtoffers | Naam vulkaan, gebied | Jaartal (na Chr.) | VEI | Voornaamste doodsoorzaak |
|---|---|---|---|---|
| 92.000 | Tambora, Indonesië | 1815 | 7 | Hongersnood, ziekten, pyroclastische stroom |
| 36.417 | Krakatau, Indonesië | 1883 | 6 | Tsunami, pyroclastische stroom |
| 29.025 | Mont Pelée, Martinique | 1902 | 4 | Pyroclastische stroom |
| 23.000 | Nevado del Ruiz, Colombia | 1985 | 3 | Modderstromen |
| circa 20.000 (schatting) | Santorini, Griekenland | circa 1600 BC | 6 | onbekend |
| 14.300 | Unzen, Japan | 1792 | 2 | Instorting vulkaan, tsunami |
| 9.350 | Laki, IJsland | 1783 | 4 | Hongersnood |
| 6.000 | Santa María, Guatemala | 1902 | 6 | Pyroclastische stroom en asregen |
| 5.110 | Kelut, Indonesië | 1919 | 5 | Modderstromen |
| 4.011 | Galunggung, Indonesië | 1822 | 5 | Modderstromen |
| 3.500 tot 16.000 | Vesuvius, Italië | 79 | 5 | Pyroclastische stroom en asregen |
| 3.500 | Vesuvius, Italië | 1631 | 5 | Modderstromen, lavastromen |
| 2.957 | Papandayan, Indonesië | 1772 | 3 | Pyroclastische stroom |
| 2.942 | Lamington, Papoea-Nieuw-Guinea | 1951 | 4 | Pyroclastische stroom |
| 2.000 | El Chichon, Mexico | 1982 | 5 | Pyroclastische stroom |
| 1.680 | Soufriere, St Vincent | 1902 | 4 | Pyroclastische stroom |
| 1.475 | Oshima, Japan | 1741 | 4 | Tsunami |
| 1.377 | Asama, Japan | 1783 | 4 | Pyroclastische stroom, modderstromen |
| 1.369 | Merapi, Indonesië | 1930 | 3 | Pyroclastische stroom |
| 1.335 | Taal, Filippijnen | 1911 | 3 | Pyroclastische stroom |
| 1.200 | Mayon, Filippijnen | 1814 | 4 | Modderstromen |
| 1.184 | Agung, Indonesië | 1963 | 5 | Pyroclastische stroom |
| 1.000 | Cotopaxi, Equator | 1877 | 4 | Modderstromen |
| 800 | Pinatubo, Filippijnen | 1991 | 6 | Instorten van daken en ziektes |
| 700 | Komagatake, Japan | 1640 | 5 | Tsunami |
| 700 | Nevado del Ruiz, Colombia | 1845 | 3 | Modderstromen |
| 500 | Hibok-Hibok, Filippijnen | 1951 | 3 | Pyroclastische stroom |
De dodelijkste vulkaanuitbarstingen
Gelukkig vinden de meesten vulkaanuitbarstingen plaats in dunbevolkt of onbevolkt gebied. Echter, wanneer een vulkaanuitbarsting plaatsvindt in dichtbevolkt gebied kan deze een groot aantal menselijke slachtoffers veroorzaken. Hieronder gaan we dieper in op enkele van de dodelijkste vulkaanuitbarstingen.
Tambora (Indonesië) in 1815
De explosieve uitbarsting van de Tambora in Indonesië in 1815 is tot nu toe de dodelijkste vulkaanuitbarsting. De eruptie veroorzaakte veel directe slachtoffers (vooral door pyroclastische stromen), maar hongersnood en ziektes (waaronder epidemieën) leidde tot nog veel meer slachtoffers. Naar schatting veroozaakte deze uitbarsting zo in totaal 92.000 doden. De enormge uitstoot van vulkanische as en gassen in de stratosfeer leidde tot het jaar zonder zomer, met mislukte oogsten in grote delen van de wereld.
Krakatau (Indonesië) in 1883
Krakatau, ook in Indonesië, explodeerde in 1883. Met als gevolg pyroclastische stromen en een enorme tsunami die vele duizenden mensen het leven kostte. Deze explosie was een van de krachtigste ooit gehoord. De nasleep zorgde wereldwijd voor spectaculaire zonsondergangen door de enorme hoeveelheid as in de atmosfeer.
Mont Pelée (Martinique) in 1902
De uitbarsting van Mont Pelée in 1902 op Martinique was de dodelijkste eruptie van de 20e eeuw, waarbij een razendsnelle aswolk meer dan 29.000 mensen verbrandde of verstikte. Dit toont hoe gevaarlijk pyroclastische stromen zijn: een mix van gloeiend hete vulkanische gassen, stenen en vulkanische as die met hoge snelheid naar beneden razen.
Nevado del Ruiz (Colombia) in 1985
In Colombia eiste de eruptie van de Nevado del Ruiz in 1985 vooral slachtoffers door modderstromen (ook wel lahars genoemd), die hele dorpen wegvaagden. Dit fenomeen ontstaat als vulkanische as en ijs smelten tijdens een uitbarsting en vervolgens als dodelijke moddermassas afdalen.
Overige zeer dodeljke erupties
In Japan veroorzaakte de eruptie van Unzen (1792) een aardverschuiving, die resulteerde in een tsunami. In totaal kwamen hierbij naar schatting zo’n 14.300 mensen om het leven. De uitbarsting van de vulkaan Laki in IJsland (1783) veroorzaakte een wereldwijde hongersnood door klimaateffecten. Wat resulteerde in de dood van naar schatting 9.350 mensen.
Wat maakt vulkaanuitbarstingen zo dodelijk?
Modderstromen, asregen, tsunami’s, en pyroclastische stromen zijn dus de voornaamste gevaren die bij vulkaanuitbarstingen optreden en veel levens kosten. Het is belangrijk om te beseffen dat de nasleep, zoals hongersnoden veroorzaakt door klimaateffecten, soms nog dodelijker kan zijn dan de directe impact.
Wanneer vulkanen uitbarsten kunnen indrukwekkende maar ook mogelijk zeer dodelijke natuurkrachten vrijkomen. Zoals we hier hebben gezien in de lijst met dodelijkste vulkaanuitbarstingen. Echter, met inzet van (wetenschappelijk vergaarde) kennis om erupties te voorspellen en goede voorbereiding kunnen in de toekomst veel slachtoffers worden voorkomen. Dit onderstreept het belang van kennisopbouw voor het bouwen aan een mooiere toekomst.
