Een mid-oceanische rug, spreidingsrug, of spreidingszone is een onderwatergebergte ontstaan door platentektoniek (de beweging van tektonische platen). Dit is de plaats waar het proces van zeebodemspreiding plaatsvindt langs een divergente plaatgrens. Mid-oceanische ruggen liggen normaal gesproken op de bodem van een oceaan, maar er zijn enkele uitzonderingen waarbij een rug op het land ligt.
Mid-oceanische ruggen vormen de langste ononderbroken bergketen op aarde, die zich uitstrekt over bijna 65.000 kilometer en grotendeels onder water ligt.
Naamgeving
De eerste ontdekte mid-oceanische rug was de Mid-Atlantische Rug, een lang spreidingscentrum in de Atlantische Oceaan dat loopt van de noordpool tot Antarctica. Vandaar de oorsprong van de naam ‘mid-ocean ridge’. De meeste oceanische spreidingscentra bevinden zich niet in het midden van de oceaan, maar worden hoe dan ook traditioneel mid-oceanische ruggen genoemd.
Ontstaan
Mid-oceanische ruggen vormen zich op divergente plaatgrenzen waar tektonische platen uit elkaar bewegen. Opwellend mantelmateriaal kan hier smelten en magma produceren. Dit magma stijgt door de opening tussen de scheidende tektonische platen en barst uit als basaltische lava. Vaak in de vorm van spleetvulkanen. De uitvloeiende lava koelt snel af op de zeebodem om nieuwe oceanische korst en lithosfeer te vormen. Dit proces staat bekend als zeebodemspreiding.
Cyclus
Bij mid-oceanische ruggen wordt dus nieuwe oceanische kortst gevormd. De ouderdom van de oceanische korst neemt toe met de afstand tot de mid-oceanische rug. Uiteindelijk wordt de oceanische lithosfeer teruggerecycled in de aardmantel in subductiezones. Daarmee is de cyclus van het gesteente rond.
Ocean Ridge
De meeste mid-oceanische ruggen op aarde zijn met elkaar verbonden en vormen de Ocean Ridge, een wereldwijd mid-oceanisch rugsysteem dat deel uitmaakt van elke oceaan. Het vormt de langste bergketen ter wereld. De ononderbroken bergketen is 65.000 km lang (meerdere keren langer dan de Andes, de langste continentale bergketen). De totale lengte van het oceanische bergkamsysteem is 80.000 km lang.
Vulkanisme
Rondom deze spreidingsruggen vindt vulkanisme en seismische activiteit plaats. Opwellend magma leidt tot de vorming van nieuwe oceanische korst. Een veel voorkomend verschijnsel langs deze spreidingsruggen zijn hydrothermale bronnen. Deze worden gevoed door vulkanische hitte en laten mineraalrijke vloeistoffen in de oceaan vrijkomen.
Bekende mid-oceanische ruggen
Voorbeelden van bekende bergkammen ontstaan door een spreidingszone zijn de Mid-Atlantische Rug en de East Pacific Rise. Zij hebben beide verschillende spreidingssnelheden en geologische kenmerken.
