Sedimentatie

Sedimentatie is de afzetting en ophoping van sediment. Sediment is het eindproduct van verwering en erosie en valt onder de exogene processen. Verweerd gesteente wordt door de werking van water, wind, ijs of massabeweging over het aardoppervlak verplaatst in een proces dat erosie wordt genoemd. Als deze beweging vertraagt, bijvoorbeeld wanneer een rivier in vlakker terrein komt, worden met de stroming meegevoerde deeltjes afgezet. Waarbij de zwaardere deeltjes het eerst bezinken. Dit noemen we sedimentatie. Sedimentatie is dus het bezinken en ophopen van sediment.

Sedimentatie speelt een grote rol in de vorming van vruchtbare grond, doordat het afgezette materiaal nieuwe elementen en mineralen in de bodem brengt. Planten hebben deze mineralen nodig voor hun groei.

Sedimenten blijken voor ongeveer 85% te worden afgezet op de continenten (Wilkinson et al, 2005). Slechts 15% van het verweerde gesteente komt als sediment in de oceanen terecht. Van de hoeveelheid sediment die in de laatste 542 miljoen jaar gevormd is, bestaat 69% uit klastisch materiaal (zand, klei en grind), 28% uit carbonaten (vooral kalksteen en dolomiet) en zo’n 3% uit chemische afzettingen (steenzout en vuursteen).

Typen sedimenten

Afhankelijk van de het transport medium, kunnen verschillende vormen van sedimenten worden onderscheiden.

• Marine sedimenten: deze sedimenten ontstaan wanneer verweerde deeltjes worden afgezet in zee. Doordat deeltjes die in zee afgezet worden vaak al een lange reis door rivieren achter de rug hebben, zijn deze deeltjes vaak erg fijn tegen de tijd dat ze neerslaan (in het proces genaamd sedimentatie). Een voorbeeld van een marien sediment is zeeklei.
• Eolische sedimenten: deze sedimenten zijn afgezet nadat ze door wind zijn getransporteerd. Voorbeelden van eolische sedimenten zijn dekzand en löss.
• Fluviatiele sedimenten: deze sedimenten ontstaan bij transport van verweerde deeltjes door een rivier. Voorbeeld van een fluviatiel sediment is rivierklei.
• Glaciale sedimenten: deze sedimenten zijn afgezet nadat ze door landijs of een gletsjer zijn getransporteerd. Voorbeelden van glaciale sedimenten zijn keileem en morenen en zwerfkeien.
• Vulkanische sedimenten: deze sedimenten zijn afgezet (ofwel gesedimenteerd) nadat ze door een vulkaanuitbarsting, en vervolgens de wind, zijn getransporteerd. Voorbeelden van vulkanische sedimenten zijn vulkanische as en aërosoldeeltjes en druppeltjes zwavelzuur.