actieve vulkaan

Een actieve vulkaan is een vulkaan die in de afgelopen 10.000 jaar minstens één keer is uitgebarsten. Ook als een vulkaan vulkanische activiteit toont of heeft vertoont, zoals gasuitstoot of aardbevingen, wordt deze als actief beschouwd.

Wereldwijd zijn er ongeveer 1.350 actieve vulkanen, waarvan er in de recente geschiedenis ongeveer 500 zijn uitgebarsten^[1]. Het aantal actieve vulkanen neemt echter nog altijd toe, omdat er steeds meer actieve vulkanen o.a. op de zeebodem ontdekt worden. Ieder jaar barsten ongeveer 50 tot 70 vulkanen uit. Op ieder moment zijn er gemiddeld ongeveer 20 vulkanen aan het uitbarsten.

De scheidingslijn tussen een actieve vulkaan en een slapende vulkaan is niet heel duidelijk te trekken. Zo zijn er vulkanen die regelmatig aardbevingen veroorzaken en vulkanische gassen uitstoten, maar geen magma-uitbarstingen vertonen. Deze vulkanen worden door vulkanologen wel tot de actieve vulkanen gerekend.

De aanwezigheid van actieve vulkanen hangt samen met de werking van de aardkorst en de tektonische platen. Actieve vulkanen komen daarom vaak voor bij plaatranden, vooral op plaatsen waar subductie plaatsvindt. Dit is het proces dat plaatsvindt bij convergente plaatgrenzen waarbij een zwaardere tektonische plaat onder een lichtere plaat duikt en zo magma laat opwellen, wat kan leiden tot vulkaanuitbarstingen.

Sommige vulkanen hebben meer dan één periode van activiteit tijdens hun geschiedenis (polygenetisch). Terwijl andere vulkanen uitsterven nadat ze precies één keer zijn uitgebarsten. Deze laatste groep vulkanen worden ook wel monogenetisch genoemd (wat “één leven” betekent). Vaak zijn dergelijke vulkanen gegroepeerd in een geografische regio.

Kortom, een actieve vulkaan is een vulkaan die in de recente geologische geschiedenis nog een uitbarsting heeft gehad en/of nog vulkanische activiteit vertoont. Veel actieve vulkanen kunnen in de toekomst opnieuw uitbarsten en daardoor een gevaar opleveren voor de omgeving van de vulkaan. Omdat een actieve vulkaan plotseling kan uitbarsten, is het belangrijk deze nauwkeurig te volgen en te onderzoeken.