Een moddervulkaan (of modderbron) is een vulkaan-achtige structuur die bestaat uit modder en gas dat vanuit een ondergronds reservoir naar buiten stroomt via een vulkanische kegel of simpelweg een scheur in de grond.
Er zijn ongeveer 1.100 moddervulkanen geïdentificeerd op het land en in ondiep water. Moddervulkanen komen op alle continenten voor.
Hoe ontstaat een moddervulkaan?
Moddervulkanen worden geassocieerd met vulkanisme en ontstaan vaak rondom convergentie plaatgrenzen bij subductiezones. Modder en gas kunnen zich ophopen daar waar mariene sedimenten opgesloten raken in een subductiezone. Wanneer heet water (dat diep onder het aardoppervlak is verwarmd) zich begint te vermengen met deze ondergrondse minerale afzettingen, ontstaat modderslurry. Als dit op een grote schaal plaatsvindt, ontstaat zo een ondergronds modderreservoir.
Als gevolg van aardbevingen en boringen voor delfstofwinning kan er een breuk in het ondergrondse reservoir ontstaan, waardoor opgesloten modder naar de oppervlakte kan stromen.
Moddervulkanen zijn dus geen echte vulkanen. Ze produceren namelijk geen lava en worden niet noodzakelijkerwijs aangedreven door magmatische activiteit.
Uitgestoten materialen
Moddervulkanen stoten meestal een brij van fijne vaste stoffen (modder) uit, gesuspendeerd in water dat een mengsel van zouten, zuren en verschillende koolwaterstoffen kan bevatten. Daarnaast stoten moddervulkanen gassen uit. Ongeveer 86% van het gas dat uit moddervulkanen vrijkomt is methaan (CH4). Daarnaast stoten ze koolstofdioxide (CO2) en stikstof (N2) uit.
Temperatuur
De temperatuur van een actieve moddervulkaan is veel lager dan de typische temperaturen die worden aangetroffen in stollingsvulkanen. De temperaturen van moddervulkanen kunnen variëren van zo’n 100 °C tot af en toe 2 °C, maar blijft per moddervulkaan over het algemeen redelijk stabiel.
Hoe groot zijn moddervulkanen?
Moddervulkanen kunnen in grootte variëren van minder dan 1 meter hoog en breed, tot een hoogte van 700 meter en breedte van 10 kilometer. Kleine modderafscheidingen worden ook wel modderpotten genoemd.
Andere planeten
Ook op Mars zijn mogelijke moddervulkanen geïdentificeerd.
