De beste informatie over vulkanen in het Nederlands

Home

Geologie

Vulkanen

Begrippen

Home » Overigen » begrippenlijst

begrippenlijst

In onderstaande artikelen worden enkele begrippen verduidelijkt, die met geologie, vulkanisme en vulkanen te maken hebben.

Vorige
Grafisch model van een spleetvulkaan type. De afbeelding toont een dwarsdoorsnede van een spleetvulkaan, met centraal een spleet in de aardkorst. Als het magma door een spleet in de aardkorst naar buiten stroom, verspreidt de lava zich door en rondom de spleet. Er ontstaat dan een spleetvulkaan zoals op de doorsnede in dit model te zien is.

Spleetvulkaan

Een spleetvulkaan is een vulkaan type dat bekend staat om zijn langwerpige spleetvormige opening en het ontbreken van een kegelvormige vulkaan. Dit artikel verduidelijkt het begrip spleetvulkaan.

Lees verder …
Illustratieve weergave van de dwarsdoorsnede een stratovulkaan (ofwel samengestelde vulkaan). Centraal in dit model bevindt zich een kraterpijp met vertakkingen van de kraterpijp die zijn gevuld met magma. De stijlere helling van dit type vulkaan vormt zich door de samenstelling van de lavastroom. Diverse vulkaanuitbarstingen over de tijd heen vormen lagen met lava en as, welke uiteindelijk leiden tot de vorming van deze stratovulkaan.

stratovulkaan

Een stratovulkaan is een typisch kegelvormige vulkaan met steile hellingen en explosief verlopende uitbarstingen. Dit artikel verduidelijkt het begrip stratovulkaan.

Lees verder …
Vulkaanuitbarsting van het Stromboliaanse eruptie type. Stromboli-type erupties verschillen van andere eruptietypes door hun relatief matige kracht en periodieke aard. Ze worden gekenmerkt door regelmatige, kleinschalige explosies van lava en gas. Waarbij gloeiende lavafragmenten en as worden uitgeworpen. Stromboliaanse erupties vinden vaak plaats op stratovulkanen. Door hun uitstoot van grote hoeveelheden sintels en beperkte lavastromen bouwen ze vaak steile kegels op (sintelkegels).

Stromboli-type eruptie

Een Stromboliaanse eruptie is een type vulkaanuitbarsting dat wordt gekenmerkt door relatief kleine, regelmatige explosies waarbij gloeiende lavabommen, vulkanisch gas en pyroclastisch materiaal tot een paar honderd meter hoog de lucht in geslingerd worden. Dit artikel verduidelijkt het begrip Stromboliaanse eruptie.

Lees verder …
Model van horizontale of transforme beweging.

Transforme plaatgrens

Een transforme plaatgrens (in de platentektoniek) is een grens tussen twee tektonische platen die langs elkaar schuiven. Dit artikel verduidelijkt het begrip transforme plaatgrens.

Lees verder …
Foto toont een druipsteen grot gevuld met stalactieten en stalagmieten. Deze zijn ontstaan uit kalksteen als gevolg van een proces dat heet chemische verwering.

Verwering

Verwering van gesteente is de eerste stap in de afbraak van gesteente, waarbij het gesteente wordt verzwakt en uiteenvalt in kleinere delen. Het verschil met erosie is dat bij verwering het gesteente slechts wordt afgebroken en niet wordt verplaatst. Dit artikel verduidelijkt het begrip verwering.

Lees verder …
Vulkaanuitbarsting van het vulcano eruptie type. Vulcano-type erupties zijn een matig-krachtig eruptietype. Ze worden gekenmerkt door korte, krachtige explosies, van gas, as en lavabommen. Lavabommen kunnen hoog de lucht in worden geslingerd en tot kilometers van de krater neerkomen. De eruptiekolom bereikt vaak een hoogte tussen 5 en 10 km. Daarnaast gaat dit eruptietype gepaard met de vorming van lavakoepels. Dit eruptietype is kenmerkend voor stratovulkanen met visceuze magma.

Vulcano-type eruptie

Vulcaniaanse erupties zijn een eruptietype die wordt gekenmerkt door korte, krachtige explosies waarbij een dikke, stroperige magma plotseling en met veel kracht wordt uitgestoten. Hierbij wordt veel as, gas en rotsfragmenten (vulkanische bommen) de lucht in geworpen, vaak gepaard gaande met een zware, dikke eruptiekolom die kilometers hoog kan rijzen. Dit artikel verduidelijkt het begrip Vulcano-type eruptie.

Lees verder …
Microscopische opname van een stukje vulkanische as, met een grootte van 0,13 mm.

vulkanische as

Vulkanische as is heel fijn stof (<2 mm) dat bij een explosieve vulkaanuitbarsting in de lucht wordt geblazen. Vulkaanas bestaat uit kleine stukjes verbrijzeld gesteente en glas, meestal kleiner dan 2 millimeter. Dit artikel verduidelijkt het begrip vulkanische as.

Lees verder …
Illustratie van de vulkanische explosiviteitsindex (VEI). Deze toont afbeelding op een logaritmische schaal het volume aan materiaal dat werd verplaatst bij verschillende bekende vulkaanuitbarstingen.

vulkanische explosiviteitsindex – VEI

De vulkanische explosiviteitsindex (VEI) is een maat voor de explosieve kracht van een vulkaanuitbarsting. Deze wordt uitgedrukt op een schaal van 0 tot 8. Dit artikel verduidelijkt het begrip vulkanische explosiviteitsindex.

Lees verder …
Illustratie van typische CO2-emissie pattronen van vulkanen en magmatische systemen. Koolstofdioxide (CO2) kan afkomstig zijn van magmalichamen diep in de aardkorst. Andere vulkanische gassen kunnen grotendeels opgelost blijven in magma tot veel ondiepere diepten. Ontgassing bij hoge temperaturen leidt tot zichtbare gas-pluimen met o.a. zwaveldioxide (SO2), zoals typerend is voor actieve vulkanen. Ontgassing bij lage temperatuur kan soms resulteren in een zichtbare pluim die o.a. waterstofsulfide (H2S) bevat. Zoals wordt gezien bij slapende vulkanen of hydrothermale systemen en caldera's.

vulkanische gassen

Vulkanische gassen ontstaan onder het aardoppervlak, in de aardmantel en aardkorst, en ontsnappen vervolgens via actieve en soms slapende vulkanen. Deze gassen zitten opgesloten in holtes in vulkanisch gesteente of zijn opgelost in magma en lava. Tijdens het opstijgen van magma daalt de druk, waardoor vulkanische gassen vrijkomen en bellen vormen die explosieve uitbarstingen kunnen … Lees verder

Lees verder …
Palouse Falls is een waterval gevormd op een vulkanische vlakte, dat is gevormd door oude basaltlava. De vulkanische vlakte is dramatisch uitgehouwen door overstromingen tijdens de IJstijd, wat de dynamische relatie tussen vulkanische activiteit en erosieprocessen op vulkanische vlaktes illustreert.

Vulkanische vlakte

Een vulkanische vlakte is een verhoogd vlak gebied dat is gevormd door brede lavastromen of afzettingen van pyroklastische stromen. Dit artikel verduidelijkt het begrip vulkanische vlakte.

Lees verder …
Een rustig verlopende effusieve vulkaanuitbarsting van Kilauea vulkaan Hawai op 28-06-2018. Waarbij vloeibare lava rustig uit een krater stroomt.

vulkanisme

Vulkanisme is het geheel van processen waarbij heet (vulkanisch) materiaal vanuit het binnenste van de aarde naar het oppervlak komt. Dit artikel verduidelijkt het begrip vulkanisme.

Lees verder …
Vorige