Een lavaspits (ook wel lavastekel of lavatoren genoemd) is een smalle, hoge en verticale structuur van gestolde lava die voorkomt bij Pelée-type erupties. Deze spits groeit op een lavakoepel doordat stroperige, taaie lava langzaam omhoog wordt gedrukt en stolt voordat het kan wegstromen. Visueel lijkt een lavaspits vaak op een spitse toren die recht omhoog uit de lavakoepel oprijst.
Ontstaan van een lavaspits
Een lavaspits kan ontstaan doordat stroperige lava langzaam omhoog wordt geduwd en in de vulkaanopening stolt. Ook kan een lavaspits ontstaan door magma dat in de ventilatieopening is gestold voordat het naar buiten wordt geduwd. Waarbij de lava zich opstapelt tot een spitse, verticale kolom van vaste lava bovenop de lavakoepel.
Dit proces is typerend voor Pelée-type erupties. Waarbij de taaie lava zich rondom de krater opstapelt in verschillende structuren zoals lavakoepels en lavaspitzen.
Het belang van lavaspitsen in de vulkanologie
Lavaspitsen zijn belangrijk omdat ze een indicatie geven van de actieve beweging van stroperige, gasrijke lava binnen de vulkaan. De groei en aanwezigheid van een lavaspits laten zien dat magma onder hoge viscositeit omhoog wordt geduwd en niet makkelijk kan ontsnappen. Dit kan helpen bij het monitoren van vulkanische activiteit en het inschatten van het eruptiegedrag.
Bekende voorbeelden
De uitbarsting van de Mont Pelée op het Caraïbische eiland Martinique in 1902 is een klassiek voorbeeld van een Pelée-type eruptie. Hierbij werden lavaspitsen en lavakoepels gevormd in de krater van de vulkaan ná de verwoestende eruptie.
Bij de uitbarstingen van Soufrière Hills op Montserrat (vanaf 1995) werden lavaspitsen waargenomen die zich vormden op lavakoepels voorafgaand aan explosieve erupties.
Deze erupties lieten zien hoe lavaspitsen onderdeel zijn van de cyclus van drukopbouw en explosieve decompressie in een vulkaan.
